ผู้นำกับประสิทธิภาพองค์กร

Moral Leadership & Organizational Performance

ITA ตัวชี้วัดที่ 3 (การใช้อำนาจ)
99.45
สูงสุดในทุกตัวชี้วัด ITA ปี 2568
คะแนน สวพส. PMQA ปี 2568
99.04
สุจริต & พอเพียง อยู่ในระดับน้อย
MBI ภาพรวมคุณธรรมไทย 2568
พอใช้
สุจริต & พอเพียง อยู่ในระดับน้อย
SROI แนวคิดและกรอบการวัด
70x
ผลตอบแทนทางสังคมต่อการลงทุน

บทบาทของผู้นำ

ในระบบประเมิน PMQA 4.0

PMQA 4.0 คือเครื่องมือประเมินระบบบริหารภาครัฐเชิงบูรณาการ ออกแบบโดย ก.พ.ร. เพื่อเชื่อมยุทธศาสตร์องค์กรกับเป้าหมายของประเทศ ครอบคลุม 7 หมวด ทั้งกระบวนการ (หมวด 1-6) และ ผลลัพธ์ (หมวด 7) โดยในปีงบประมาณ 2568 อิงหลักเกณฑ์ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2567 ซึ่งปรับระดับให้ใกล้เคียงเกณฑ์รางวัล PMQA 4.0 และมีน้ำหนักร้อยละ 10 ใน Potential Base
01

ความเชื่อมโยงกับธรรมาภิบาล

หมวด 1 การนำองค์กร ถูกออกแบบให้เป็นรากฐานขับเคลื่อนทุกหมวดที่เหลือ เพราะผู้นำคือตัวแปรเชิงระบบที่กำหนดทิศทาง วัฒนธรรม และผลลัพธ์ขององค์กร การประเมินหมวดนี้จึงครอบคลุมทั้ง 3 มิติ ได้แก่ ระบบการนำที่สร้างความยั่งยืน การป้องกันทุจริตและสร้างความโปร่งใส และการสร้างการมีส่วนร่วมของบุคลากรและเครือข่าย

ความเชื่อมโยงกับธรรมาภิบาล: 7 หมวด PMQA 4.0 (ระดับ 1–5)

หมวด 1  การนำองค์กร 100 สูงมาก
หมวด 3  ผู้รับบริการ 100 สูงมาก
หมวด 7  ผลลัพธ์ 100 สูงมาก
หมวด 2  กลยุทธ์ 80 สูง
หมวด 4  การวัดผลและข้อมูล 80 สูง
หมวด 6  ระบบปฏิบัติการ 80 สูง
หมวด 5  บุคลากร 60 ปานกลาง
ระดับคะแนนที่แสดงในตารางสะท้อนถึงความสามารถขององค์กรในการปฏิบัติตามกฎหมาย มีจริยธรรม และรับผิดชอบต่อสังคม ซึ่งเป็นแกนหลักของการกำกับดูแลกิจการที่ดีตามเจตนารมณ์ของ PMQA 4.0 — คู่มือ PMQA 4.0 ปี 2568, สำนักงาน ก. พ.ร.
02

การวิเคราะห์ผู้นำเชิงคุณธรรม

ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) พัฒนาเเครื่องมือวัดพฤติกรรมบ่งชี้การมีคุณธรรมอันเป็นพฤตินิสัยที่ดี 5 ด้าน คือ พอเพียง วินัย รับผิดชอบ สุจริต จิตสาธารณะ และกตัญญู สำรวจคนไทย 3 ช่วงวัย ทั่วประเทศ โดยผลสำรวจปี 2568 พบว่าภาพรวมอยู่ในระดับ 'พอใช้' แต่มี 2 มิติที่ลดลงต่อเนื่องจากปีฐาน 2565 ซึ่งมีนัยสำคัญต่อการพัฒนาผู้นำภาครัฐ
Visualization

ผลสำรวจรายงานสถานการณ์คุณธรรม ปี 2568

ดัชนีชี้วัดคุณธรรม 5 มิติ ปี 2568

03

การวิเคราะห์

เหตุใด 'สุจริต' จึงสำคัญที่สุดต่อผู้นำ

ผลที่ 'สุจริต' ต่ำสุดในผลสำรวจสถานการณ์คุณธรรม ปี 2568 ขณะที่ CPI ประเทศก็ต่ำสุดในรอบ 14 ปี (อันดับ 116 จาก 182 ประเทศ) ทั้งสองดัชนีบ่งชี้ในทิศทางเดียวกัน สะท้อนความท้าทายเชิงโครงสร้างที่ผู้นำองค์กรต้องเผชิญ โดยแบ่งได้เป็น 4 มิติ

ความเสี่ยงสูง
ความเสี่ยงสูง/ผลกระทบสูง
พลังสุจริต + CPI ต่ำ
ฉุดความเชื่อมั่นนักลงทุน และ กระทบโอกาส OECD ผู้นำต้องแก้ไขด่วน
จุดแข็ง / ผลกระทบปานกลาง
กตัญญู + จิตสาธารณะสูง
ผู้นำที่มีจิตสาธารณะสร้างผลสัมฤทธิ์ระดับชุมชนและสังคมได้ดี
ความเสี่ยงต่ำ
ต้องพัฒนา/ผลกระทบสูง
พลังพอเพียง + CPI ต่ำ
ผู้นำที่ใช้ทรัพยากรเกินพอ สร้างต้นทุนองค์กรสูง ขาดธรรมาภิบาล
รักษาระดับ / ผลกระทบปานกลาง
วินัยรับผิดชอบ 'พอใช้'
เป็นฐานให้พัฒนา แต่ต้องยกระดับ เพื่อสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่แท้จริง
04

Traffic Light Analysis

สถานะคุณธรรม 5 มิติ กับบทบาทผู้นำ

คุณธรรม 5 ประการ
สถานะ 2568
ความเชื่อมโยงกับผู้นำ
สุจริต (Honest) — โปร่งใส ไม่ทุจริต
น้อย / ลดลง
ผู้นำที่ขาดสุจริตสร้างวัฒนธรรมที่ยอมรับการทุจริต กระทบ CPI และ ITA (EIT) โดยตรง ต้องเป็นต้นแบบเชิงพฤติกรรมก่อน
พอเพียง (Sufficiency) — ใช้อำนาจพอดี
น้อย / ลดลง
ผู้นำที่ขาดพอเพียงใช้งบเกินจำเป็น ขยายอำนาจเกินขอบเขต ขัดกับ PMQA หมวด 6 (บริหารความเสี่ยง)
วินัยรับผิดชอบ (Responsible and disciptine) — ปฏิบัติตามกฎ
พอใช้
วินัยของผู้นำสร้างความเชื่อมั่นว่าระบบจะถูกปฏิบัติตาม ส่งผลต่อการประเมิน ITA ตัวชี้วัดที่ 3 (การใช้อำนาจ)
จิตสาธารณะ (Public Mind) — รับใช้ส่วนรวม
พอใช้
ผู้นำที่มีจิตสาธารณะสูงเชื่อมโยงกับ PMQA หมวด 3 (ผู้รับบริการ) และหมวด 7 (ผลลัพธ์) ได้ดีกว่า
กตัญญู (Gratitude) — รับผิดชอบต่อแผ่นดิน
พอใช้
กตัญญูในมิติองค์กร = ความรับผิดชอบต่อพันธกิจสาธารณะ สอดคล้องกับ PMQA หมวด 1 (ความรับผิดชอบต่อสังคม)

MDC

เครื่องมือและระบบส่งเสริมคุณธรรมดิจิทัล
ศูนย์คุณธรรมพัฒนา Moral Data Center (MDC) เป็นแพลตฟอร์มดิจิทัลแห่งแรกของโลกที่รวบรวมและเชื่อมโยงข้อมูลคุณธรรมในทุกมิติ ปัจจุบันครอบคลุม 77 จังหวัดทั่วประเทศ และเชื่อมต่อกับ Open Government Data ซึ่งเป็นประโยชน์โดยตรงต่อผู้นำองค์กรในการออกแบบนโยบายส่งเสริมคุณธรรม
ระยะที่ 1
ฐานรากคุณธรรม
สำรวจสถานการณ์ดัชนีชี้วัดคุณธรรมและทุนชีวิต (Life Assets) สร้างฐานข้อมูลนโยบาย
ระยะที่ 2
เครื่องมือ (MDC)
พัฒนา Moral Data Center รวบรวมข้อมูลเชื่อมต่อ Open Gov Data ระดับชาติ
ระยะที่ 3
องค์กร (OI)
Moral Organization Index เครื่องมือประเมินองค์กรคุณธรรม
ระยะที่ 4
นโยบาย (2569)
ขับเคลื่อนระดับสถาบัน เชื่อมคุณธรรมกับธรรมาภิบาล
ผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน (SROI)

SROI (Social Return on Investment) คือกรอบวัดผลที่แปลงคุณค่าทางสังคม สิ่งแวดล้อม และ เศรษฐกิจให้เป็นมูลค่าเปรียบเทียบกับเงินลงทุน การลงทุนพัฒนาคุณธรรมองค์กรสร้างผลตอบแทนในมิติที่ไม่สามารถวัดได้ด้วยตัวเลขทางการเงินเพียงอย่างเดียว ได้แก่ ความไว้วางใจ ความโปร่งใส วัฒนธรรมองค์กร และการลดความเสี่ยงด้านทุจริต

นัยสำคัญ: ผู้นำที่ลงทุนพัฒนาคุณธรรมองค์กรไม่ใช่แค่ 'ทำความดี' แต่กำลังสร้างต้นทุนทางสังคมที่ยั่งยืน ลดความเสี่ยงเชิงระบบ และเสริมความน่าเชื่อถือขององค์กรในระยะยาว — Social Value International, SROI Methodology

05

การวิเคราะห์เชิงบูรณาการ ช่องว่างและโอกาส

Visualization: ช่องว่างระหว่าง 'คุณธรรมในกระดาษ' กับ 'คุณธรรมในชีวิตจริง'

ดัชนี
สิ่งที่วัด
ผล 2568
ช่องว่างที่พบ
ITA ภายใน
เอกสาร นโยบาย กระบวนการ
93.82 คะแนนดีขึ้น
การปฏิบัติตามรูปแบบ แต่ผลลัพธ์จริงยังขาด
CPI นานาชาติ
ภาพลักษณ์คอร์รัปชัน ระดับประเทศ
33/100ต่ำสุด 19 ปี
การรับรู้จากภายนอก สวนทางกับ ITA
ดัชนีชี้วัดคุณธรรม
พฤติกรรมคุณธรรม รายบุคคล
สุจริต-พอเพียง 'น้อย'
คุณธรรมส่วนบุคคลไม่แปลง เป็นวัฒนธรรมองค์กร
PMQA (ก.พ.ร.)
สมรรถนะองค์กรใน 7 หมวด
สวพส. 98.04 (กรณีดี)
การนำไปใช้จริงยังไม่ครบ ทุกหน่วยงาน
แนวทางปิดช่องว่าง
บูรณาการ PMQA + MBI + MDC
ขั้นที่ 1: วัดฐาน
MBI
Moral Behavior Indexสำรวจพฤติกรรมคุณธรรมผู้นำและบุคลากร
ขั้นที่ 2: ประเมินองค์กร
OI
Organization Indexประเมินระดับองค์กรคุณธรรม 4 ระยะ
ขั้นที่ 3: เชื่อมระบบ
MDC
Moral Data Centerเชื่อมข้อมูลกับ Open Gov Data เพิ่มฐานข้อมูลคุณธรรม
ขั้นที่ 4: ยกระดับ
PMQA
หมวด 1 + 7
บูรณาการคุณธรรมสู่ผลสัมฤทธิ์องค์กร
06

กรณีศึกษา สวพส

ผู้นำเชิงคุณธรรมสู่ผลสัมฤทธิ์ระดับสูงสุด

สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (สวพส.) คือตัวอย่างที่พิสูจน์ว่าเมื่อผู้นำนำหลักคุณธรรมมาผนวกกับการบริหารผลสัมฤทธิ์อย่างจริงจัง ผลการประเมินระดับสูงสุดย่อมเกิดขึ้นได้
องค์ประกอบ
รายละเอียด
ผลการประเมิน
98.04 คะแนน ระดับ 'ดีมาก' — อันดับที่ 1 ขององค์การมหาชน ปี 2568 (มติ กพม. ครั้งที่ 1/2569 วันที่ 22 ม.ค. 2569)
ด้านนำองค์กร
ผู้นำกำหนดวิสัยทัศน์ชัดเจน เปิดเผยข้อมูล เชื่อมพันธกิจพื้นที่สูงกับยุทธศาสตร์ชาติ
ด้านผลลัพธ์
ผลการพัฒนาพื้นที่สูงวัดได้ ครอบคลุมชุมชน มิติสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และสังคม
เชื่อมโยงดัชนีชี้วัดคุณธรรม
กตัญญูต่อแผ่นดินและชุมชน + จิตสาธารณะ สะท้อนใน OI ระดับ 'องค์กรคุณธรรมต้นแบบ'
บทเรียนหลัก
คุณธรรม 'สุจริต' และ 'วินัย' ของผู้นำ ทำให้ระบบตรวจสอบภายใน (ITA) และภายนอก (CPI) สอดคล้องกัน

สมการผู้นำเชิง
คุณธรรมสู่ผลสัมฤทธิ์

บทสรุป

จากการวิเคราะห์ข้อมูล 4 ดัชนีร่วมกัน (ITA, PMQA, CPI, MBI) สามารถสรุปได้ว่า ผู้นำเชิงคุณธรรมที่แท้จริงคือผู้ที่ทำให้ดัชนีทั้งหมดเคลื่อนไปในทิศทางเดียวกัน ไม่ใช่แค่ผ่านเกณฑ์ภายในแต่ยังสร้างการรับรู้เชิงบวกจากภายนอกด้วย

สมการผู้นำเชิงคุณธรรม

ผลสัมฤทธิ์องค์กร

[ สุจริต + พอเพียง ] × วินัย = ธรรมาภิบาลที่วัดได้ (ITA ↑ + CPI ↑)
[ จิตสาธารณะ + กตัญญู ] × PMQA หมวด 1 = ผลลัพธ์ที่ประชาชน
สัมผัสได้ (PMQA หมวด 7 ↑) MBI + OI + MDC
= ระบบนิเวศคุณธรรมที่ยั่งยืนในระยะยาว

แหล่งข้อมูลอ้างอิง:

  1. สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.), คู่มือ PMQA 4.0 ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2567, ชี้แจง 15–16 ม.ค. 2568 — opdc.go.th
  2. สำนักงาน ก.พ.ร., กรอบแนวทางการประเมินผลการปฏิบัติราชการ ปีงบประมาณ 2568 (Potential Base 10% PMQA 4.0)
  3. สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (สวพส.), ผลการประเมินองค์การมหาชน ปี 2568 คะแนน 98.04 อันดับ 1 — มติ กพม. ครั้งที่ 1/2569, 22 ม.ค. 2569
  4. ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน), รายงานสถานการณ์คุณธรรม ปี 2568: ดัชนีชี้วัดคุณธรรม (MBI) โดย รศ.นพ.สุริยเดว ทรีปาตี — mdc.moralcenter.or.th
  5. Social Value International, A Guide to Social Return on Investment (SROI), socialvalueint.org
  6. ศูนย์คุณธรรม, Moral Data Center (MDC): ฐานข้อมูลครอบคลุม 77 จังหวัด เชื่อมต่อ Open Government Data และ GDX
  7. Matichon Online, 'ศูนย์คุณธรรมเผย ดัชนีสุจริตไทยน่าห่วง', 21 กันยายน 2568
  8. Transparency International, Corruption Perceptions Index (CPI) 2025, เผยแพร่ 10 กุมภาพันธ์ 2569