การเข้าถึงบริการรัฐ

ช่องว่างที่ยังรอการเติมเต็ม

91.9%
ผู้ใช้อินเทอร์เน็ต (อายุ 6 ปีขึ้นไป)
60.9 ล้านคน จาก 66.2 ล้านคน เพิ่มขึ้นต่อเนื่องจาก 88.4% ปี 2566
99.5%
หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า
ประชากรไทยได้รับความคุ้มครองสุขภาพ ครอบคลุมเกือบทั้งประเทศ
4.9 pp
ช่องว่างเมือง–ชนบท (อินเทอร์เน็ต)
เขตเทศบาล 93.5% vs นอกเขต 88.6% ช่องว่างลดลงจาก 6.3 pp ในปี 2566

ความเสมอภาคในการเข้าถึงบริการรัฐ

คือรากฐานสำคัญของสังคมคุณธรรม แม้ประเทศไทยจะมีความก้าวหน้าในหลายด้าน แต่ข้อมูลจากสำนักงานสถิติแห่งชาติ (NSO) และสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคม แห่งชาติ (NESDC) ยังชี้ว่าช่องว่างระหว่างคนเมืองกับชนบท ระหว่างผู้มีรายได้สูง กับต่ำ และระหว่างภูมิภาค ยังคงเป็นโจทย์เชิงนโยบายที่ต้องเร่งแก้ไขอย่างต่อเนื่อง

01
การเข้าถึงดิจิทัลและ ICT
การสำรวจ ICT ครัวเรือน (NSO) พบว่าประชากรอายุ 6 ปีขึ้นไปใช้อินเทอร์เน็ตอยู่ที่ร้อยละ 91.9 (ไตรมาส 3/2568) เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 88.4 ในปี 2566 แต่ยังมีความเหลื่อมล้ำสำคัญระหว่างภาคและกลุ่มอายุ
กลุ่มอายุ
สัดส่วนใช้อินเทอร์เน็ต (%)
15-24 ปี
99.1%
25–44 ปี
~95%
45–59 ปี
~80%
60 ปีขึ้นไป
~50%
ภาค/เขต
สัดส่วนใช้อินเทอร์เน็ต (%)
เทียบค่าเฉลี่ยประเทศ
กรุงเทพมหานคร
96.2%
+5.3 pp
เขตเทศบาล (ทั่วประเทศ)
93.5%
+2.6 pp
ค่าเฉลี่ยประเทศ
91.9%
-
นอกเขตเทศบาล
88.6%
-3.3 pp
ภาคเหนือ (ต่ำสุด)
85.1%
-6.8 pp
📌 ครัวเรือนที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต (ไตรมาส 1/2568): 22.5 ล้านครัวเรือน จาก 24.3 ล้านครัวเรือน คิดเป็น 92.2% ภาคเหนือมีครัวเรือนที่เชื่อมต่อต่ำที่สุด โดยครัวเรือนที่มีคอมพิวเตอร์ยังมีเพียง 20.8% (5.1 ล้านครัวเรือน)
อุปกรณ์ ICT
ภายในครัวเรือน

โทรศัพท์มือถือ

96.9% (23.6 ล้านครัวเรือน)

เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต

92.2% (22.5 ล้านครัวเรือน)

คอมพิวเตอร์

20.8% (5.1 ล้านครัวเรือน)

💡 ข้อค้นพบสำคัญ

แม้โทรศัพท์มือถือจะครอบคลุมถึง 96.9% ของครัวเรือน แต่คอมพิวเตอร์มีเพียง 20.8% สะท้อนว่า 'การมีอุปกรณ์' ไม่ใช่ 'การเข้าถึงบริการดิจิทัลอย่างแท้จริง' โดยเฉพาะบริการที่ต้องการจอขนาดใหญ่หรือซอฟต์แวร์เฉพาะ กลุ่มผู้สูงอายุและผู้ด้อยโอกาสจึงยังคงถูกทิ้งไว้ข้างหลัง

02
การเข้าถึงบริการสาธารณสุข
หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าของไทยครอบคลุมประชากรสูงถึง 99.5% (NESDC 2565) ถือเป็นความสำเร็จด้านนโยบายระดับชาติ อย่างไรก็ตาม NESDC ยังชี้ว่าความเหลื่อมล้ำในการใช้บริการยังคงมีอยู่ในด้านคุณภาพและการเข้าถึงบริการเฉพาะทาง

หลักประกันสุขภาพ

(บัตรทอง/ประกันสังคม/ข้าราชการ)
99.5% ของประชากร
NESDC 2565

ค่าใช้จ่ายสุขภาพ

Q5 vs Q1
ห่างกันประมาณ 8 เท่า
NESDC 2566

บริการเฉพาะทาง

/เอกชน
กลุ่มรายได้สูงเข้าถึงได้มากกว่า
ยังเป็นปัญหา

ระยะทาง/เวลาเดินทาง

ชนบทเสียเปรียบชัดเจน
โดยเฉพาะพื้นที่ห่างไกล
03
การเข้าถึงสาธารณูปโภคพื้นฐาน
ไฟฟ้าครอบคลุมชุมชนส่วนใหญ่ทั่วประเทศ แต่ยังมีชุมชนในเขตที่ดินรัฐที่เข้าไม่ถึง คณะรัฐมนตรีมีมติ ตุลาคม 2567 เร่งรัดแก้ไขปัญหาการเข้าถึงไฟฟ้าและน้ำประปาในที่ดินของรัฐ โดยมีพื้นที่นำร่องในกาญจนบุรีและแม่ฮ่องสอน ซึ่งมีประชาชนจำนวนมากยังไม่สามารถเข้าถึงสาธารณูปโภคได้

ไฟฟ้า

ครอบคลุมเกือบทั้งประเทศ
กลุ่มที่ยังเข้าไม่ถึง ชุมชนในที่ดินรัฐ (แม่ฮ่องสอน, กาญจนบุรี)

น้ำประปา

ยังมีพื้นที่ขาดแคลน
กลุ่มที่ยังเข้าไม่ถึง ชุมชนในที่ดินรัฐและพื้นที่ห่างไกล

ลดค่าสาธารณูปโภค
(บัตรสวัสดิการ)

2.4 ล้านคน ลงทะเบียน (มี.ค.2567)
กลุ่มที่ยังเข้าไม่ถึง ผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ
04
สรุปช่องว่างการเข้าถึงที่สำคัญ

อินเทอร์เน็ต

กทม. vs ภาคเหนือ
ตัวเลขช่องว่าง 96.2% vs 85.1% (ห่าง 11.1 pp)
นัยสำคัญ ความเหลื่อมล้ำเชิงภูมิศาสตร์

อินเทอร์เน็ต

เขตเทศบาล vs นอกเขต
ตัวเลขช่องว่าง 93.5% vs 88.6% (ห่าง 4.9 pp)
นัยสำคัญ ช่องว่างเมือง-ชนบท

อินเทอร์เน็ต

อายุ 15-24 vs 60+
ตัวเลขช่องว่าง 99.1% vs ~50% (ห่าง ~49 pp)
นัยสำคัญ ช่องว่างเชิงอายุ

ค่าใช้จ่ายการศึกษา

Q5 vs Q1
ตัวเลขช่องว่าง ห่างกัน 8.16 เท่า
นัยสำคัญ ความเหลื่อมล้ำเชิงรายได้

คนจน

ปี 2567
ตัวเลขช่องว่าง 3.43 ล้านคน (4.89%)
นัยสำคัญ เพิ่มขึ้นจากปี 2566 (3.41%)
05
มาตรการรัฐเพื่อสร้างความเท่าเทียม

บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ (ลดค่าน้ำ-ไฟ)

2.4 ล้านคน (มี.ค.2567)
ดำเนินการ

หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า

99.5% ของประชากร
สำเร็จ

รัฐบาลดิจิทัล 2566–2570

บริการรัฐออนไลน์ครบวงจร
อยู่ระหว่างดำเนินการ

ขยายไฟฟ้า-ประปา (มติ ครม.ต.ค.2567)

นำร่องกาญจนบุรี-แม่ฮ่องสอน
เร่งรัด

ยุทธศาสตร์ข้อมูลไทย

ข้อมูลรัฐ-บริการประชาชนแบบ One-Stop
วางแผน

มุมมองด้านความเสมอภาคในการเข้าถึงบริการรัฐ

ความเสมอภาค ไม่ใช่เพียงตัวเลขความครอบคลุมในภาพรวม หากแต่คือ คุณภาพและความหมายของการเข้าถึง คนในชนบทที่มีโทรศัพท์มือถือแต่ไม่มีคอมพิวเตอร์ หรือผู้สูงอายุที่ใช้อินเทอร์เน็ตไม่เป็น ย่อมไม่ได้รับประโยชน์จากบริการรัฐดิจิทัลเท่าเทียมกับคนเมือง การพัฒนาที่แท้จริงจึงต้องควบคู่ไปกับการสร้าง ขีดความสามารถ ทักษะ และโครงสร้างพื้นฐาน ให้กับทุกกลุ่ม เพราะสังคมที่เป็นธรรมคือสังคมที่ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง

แหล่งข้อมูลอ้างอิง:

  1. สำนักงานสถิติแห่งชาติ (NSO), การสำรวจการมีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2566 (ไตรมาส 1 และทั้งปี), www.nso.go.th
  2. สำนักงานสถิติแห่งชาติ (NSO), The 2023 ICT Indicators ตัวชี้วัดด้าน ICT ของประเทศไทย พ.ศ. 2566
  3. สำนักงานสถิติแห่งชาติ (NSO), การสำรวจ ICT ครัวเรือน ไตรมาส 1 และไตรมาส 3 พ.ศ. 2568, www.nso.go.th
  4. สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (NESDC), รายงานสถานการณ์ความยากจนและความเหลื่อมล้ำ พ.ศ. 2565 และ 2566, www.nesdc.go.th
  5. NESDC, รายงานการวิเคราะห์สถานการณ์ความยากจนและความเหลื่อมล้ำในประเทศไทย ปี 2567
  6. สำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (สคทช.), การช่วยเหลือประชาชนในเขตที่ดินของรัฐให้เข้าถึงสาธารณูปโภค พ.ศ. 2567
  7. กระทรวงการคลัง, มาตรการบรรเทาภาระค่าไฟฟ้าและน้ำประปา (บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ), มี.ค.2567