ความเหลื่อมล้ำ
ด้านรายได้
สะท้อนผ่านค่า Gini Coefficient
แม้ Gini ด้านรายได้จะลดลงอย่างต่อเนื่อง แต่กลุ่มรายได้สูงสุด 10% ยังครองส่วนแบ่งรายได้ถึง 32.42% ขณะที่คนจนปี 2567 กลับเพิ่มเป็น 3.43 ล้านคน สะท้อนความไม่เป็นธรรมเชิงโครงสร้างที่ยังต้องเร่งแก้ไข
GINI ด้านรายได้ ปี 2566
0.285
↓ ลดจาก 0.310 ปี 2564
สำรวจ 57,600 ครัวเรือน
GINI ด้านรายได้ ปี 2568 (6 เดือน)
0.260
↓ ปรับลดต่อเนื่อง
แนวโน้มดีขึ้น
แนวโน้มดีขึ้น
คนจนไทย ปี 2567 (NESDC)
3.43 ล้านคน
↑ เพิ่มจาก 2.39 ล้านคน
ปี 2566 (4.89%)
ปี 2566 (4.89%)
แนวโน้มค่า Gini Coefficient ด้านรายได้ครัวเรือน
(ปี 2560–2568)
สำนักงานสถิติแห่งชาติ (NSO) สำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือนทุก 2 ปี โดยใช้กลุ่มตัวอย่าง 57,600 ครัวเรือน ทั่วประเทศ พบว่าค่า Gini Coefficient ด้านรายได้มีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง สะท้อนการกระจายรายได้ ที่ดีขึ้น อย่างไรก็ตาม ช่องว่างระหว่างกลุ่มรายได้สูงสุดและต่ำสุดยังอยู่ในระดับที่สูง
| ปีสำรวจ | Gini รายได้ | Gini รายจ่าย | รายได้เฉลี่ย/เดือน (บาท) | การเปลี่ยนแปลง |
|---|---|---|---|---|
| 2560 | 0.452 | - | - | ฐานเปรียบเทียบ |
| 2562 | 0.430 | - | - | ↓ -0.022 |
| 2564 | 0.310 | 0.343 | - | ↓ -0.120 |
| 2566 | 0.285 | 0.335 | 29,030 | ↓ -0.025 |
| 2568 (6 เดือน) | 0.260 | 0.333 | 28,151 | ↓ -0.025 |
การกระจายส่วนแบ่งรายได้ตามกลุ่มประชากร 10 กลุ่ม (Decile) ปี 2566
แม้แนวโน้มโดยรวมดีขึ้น แต่กลุ่มรายได้สูงสุด 10% (Decile 10) ยังครองส่วนแบ่งรายได้ถึง 32.42%
ขณะที่กลุ่มรายได้ต่ำสุด 10% มีส่วนแบ่งเพียง 2.33% เท่านั้น ช่องว่างนี้สะท้อนโครงสร้างความไม่เท่าเทียมที่ยังฝังรากลึก
ส่วนแบ่งรายได้ตามกลุ่ม Quintile: กลุ่มรายได้สูงสุด (Q5) ครองรายได้ 40.0% ในปี 2566 และลดลงเป็น 38.6% ในปี 2568 (6 เดือนแรก) ขณะที่กลุ่มรายได้ต่ำสุด (Q1) เพิ่มจาก 8.7% เป็น 9.9% ซึ่งเป็นแนวโน้มที่ดีขึ้น
ตัวชี้วัดความเหลื่อมล้ำด้านรายได้และความมั่งคั่ง ปี 2566–2567
| ตัวชี้วัด | ค่า/ตัวเลข | ความหมาย | แหล่งข้อมูล |
|---|---|---|---|
| รายได้คนรวย vs คนจน | ~13 เท่า | ช่องว่างรายได้ระหว่างกลุ่มสูงสุด–ต่ำสุด | NSO SES 2566 |
| Top 1% ครองรายได้ภาษี | 11.7% | กลุ่มรายได้ ≥4 ล้านบาท/ปี ครองส่วนแบ่งสูง | สศช. 2566 |
| คนจนไทย ปี 2567 | 3.43 ล้านคน (4.89%) | เพิ่มจาก 2.39 ล้านคน ปี 2566 45% ภาคเกษตร | สศช. 2567 |
| ช่องว่างค่าใช้จ่ายการศึกษา | 8.16 เท่า | ครัวเรือนฐานะสูงสุด vs ต่ำสุด | สศช. 2566 |
| Top 10% ครองทรัพย์สินการเงิน | 49.87% | กลุ่มต่ำสุดถือครองเพียง 10.35% | สศช. 2566 |
| จังหวัดยากจนเรื้อรัง 15 ปี | แม่ฮ่องสอน, ปัตตานี + 8 จังหวัด | ยากจนติดต่อกันยาวนาน ต้องเร่งแก้ | สศช. 2567 |
ความเหลื่อมล้ำเชิงพื้นที่: ภูมิภาคและ GDP ต่อหัว
ในปี 2563 GDP ต่อหัวในกรุงเทพฯ สูงกว่าภาคตะวันออกเฉียงเหนือถึง 6.5 เท่า
สะท้อนความไม่เท่าเทียมด้านโอกาสและทรัพยากรที่ยังมีอยู่สูง
สะท้อนความไม่เท่าเทียมด้านโอกาสและทรัพยากรที่ยังมีอยู่สูง
EEC/SEC: Gini 0.335 ปี 2564 สูงกว่าค่าเฉลี่ยประเทศที่ 0.310
ความเหลื่อมล้ำเชิงพื้นที่: ภูมิภาคและ GDP ต่อหัว
วิเคราะห์เชิงลึก: ตัวเลขดีขึ้น แต่ความจริงซับซ้อนกว่า
Gini ที่แท้จริงอาจสูงกว่ารายงาน:
งานวิจัย Jenmana (2018) พบว่าหากรวมข้อมูลภาษี Gini ด้านรายได้อาจสูงถึง 0.63
แนวโน้มดีขึ้นแต่พึ่งพาเงินโอน:
กลุ่มรายได้ต่ำที่ดีขึ้นส่วนหนึ่งมาจากเงินช่วยเหลือรัฐ ไม่ใช่ความสามารถพึ่งพาตนเอง
ความเหลื่อมล้ำทรัพย์สินสูงกว่ารายได้มาก:
Top 10% ครองทรัพย์สินทางการเงิน 49.87% ขณะที่กลุ่มต่ำสุดถือเพียง 10.35%
ระบบภาษียังไม่ทำหน้าที่กระจาย:
สศช. ระบุว่าระบบภาษีเงินได้ไทยยังเอื้อกลุ่ม Top มากกว่าเป็นกลไกกระจายรายได้
คนจนเพิ่มแม้ Gini ลดลง:
ปี 2567 คนจนเพิ่มเป็น 3.43 ล้านคน จาก 2.39 ล้านคน ชี้ว่า Gini อย่างเดียวไม่เพียงพอวัดความเป็นธรรม
ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย: มุมมองด้านความเป็นธรรม
มาตรการที่ 1
ปฏิรูประบบภาษีให้เป็นธรรม
ทบทวนการหักลดหย่อนที่เอื้อกลุ่ม Top 1%
· พัฒนาระบบภาษีทรัพย์สินที่ก้าวหน้า
· ลดช่องว่างระหว่างกลุ่มรายได้ผ่านกลไกภาษี
ทบทวนการหักลดหย่อนที่เอื้อกลุ่ม Top 1%
· พัฒนาระบบภาษีทรัพย์สินที่ก้าวหน้า
· ลดช่องว่างระหว่างกลุ่มรายได้ผ่านกลไกภาษี
มาตรการที่ 2
ลงทุนด้านการศึกษาเชิงพื้นที่
เพิ่มงบการศึกษาในพื้นที่ยากจนเรื้อรัง
· ลดช่องว่างค่าใช้จ่ายการศึกษา 8.16 เท่า
· สนับสนุนทุนการศึกษาตามฐานะจริง
· ลดช่องว่างค่าใช้จ่ายการศึกษา 8.16 เท่า
· สนับสนุนทุนการศึกษาตามฐานะจริง
มาตรการที่ 3
ยกระดับรายได้แรงงานภาคเกษตร
คนจน 45% อยู่ภาคเกษตร
· พัฒนาทักษะและเพิ่มมูลค่าผลผลิต
· ขยายประกันสังคมครอบคลุมแรงงานนอกระบบ
คนจน 45% อยู่ภาคเกษตร
· พัฒนาทักษะและเพิ่มมูลค่าผลผลิต
· ขยายประกันสังคมครอบคลุมแรงงานนอกระบบ
มาตรการที่ 4
แก้ความยากจนเรื้อรังเชิงพื้นที่
เร่งแก้ปัญหา 10 จังหวัดยากจนเรื้อรัง
· เชื่อมโยงโครงสร้างพื้นฐาน อินเทอร์เน็ต
· สร้างโอกาสเศรษฐกิจในพื้นที่ชายแดน
เร่งแก้ปัญหา 10 จังหวัดยากจนเรื้อรัง
· เชื่อมโยงโครงสร้างพื้นฐาน อินเทอร์เน็ต
· สร้างโอกาสเศรษฐกิจในพื้นที่ชายแดน
มุมมองด้านความเป็นธรรมในสังคม
ความเหลื่อมล้ำด้านรายได้ไม่ใช่เพียงปัญหาเศรษฐกิจ แต่สะท้อนถึง ความไม่เป็นธรรมเชิงโครงสร้าง ที่กัดเซาะความเชื่อมั่นในสังคม การที่ Top 10% ครองรายได้ถึง 32.42% ขณะที่กลุ่มล่างสุด 10% มีเพียง 2.33% ไม่ใช่ผลของความขยันหรือความสามารถเพียงอย่างเดียว แต่มาจากโอกาสทางการศึกษา ที่ดิน และระบบที่ไม่เท่าเทียม ความเป็นธรรมที่แท้จริงต้องไม่ใช่แค่ทำให้ Gini ลดลงในตัวเลข แต่ต้องสร้างโอกาสที่เท่าเทียมให้ทุกคนพึ่งพาตนเองได้อย่างมีศักดิ์ศรี
แหล่งข้อมูลหลัก:
สำนักงานสถิติแห่งชาติ (NSO), สรุปผลการสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน พ.ศ. 2566 (พฤษภาคม 2567) และ พ.ศ. 2568 (6 เดือนแรก) | สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.), รายงานการวิเคราะห์สถานการณ์ความยากจนและความเหลื่อมล้ำในประเทศไทย ปี 2566 (ตุลาคม 2567) และ ปี 2567 (กันยายน 2568) | ธนาคารโลก, "Bridging the Gap: Inequality and Jobs in Thailand" (2023) | Thanasak Jenmana (2018), PIER Thailand