ศูนย์กลางข้อมูลสารสนเทศด้านคุณธรรม

ความเชื่อมั่นประชาชน

ต่อหน่วยงานรัฐไทย

ITA 93.82 คะแนน แต่ CPI แค่ 33?

เมื่อตัวเลขภายในกับมุมมองจากภายนอกขัดกัน
— เราอยู่ที่ไหน และต้องไปต่อยังไง

ในปี 2568 หน่วยงานรัฐไทยกว่า 94% ผ่านการประเมินความโปร่งใส ITA ด้วยคะแนนเฉลี่ยสูงถึง 93.82 คะแนน
ขณะเดียวกัน ดัชนี CPI จาก Transparency International กลับให้คะแนนประเทศไทยเพียง 33 จาก 100
ซึ่งต่ำกว่าค่าเฉลี่ยโลก และวางไทยไว้ที่อันดับ 116 จาก 182 ประเทศ ช่องว่าง ~61 คะแนนนี้คือสัญญาณเตือน
ที่สำคัญที่สุดที่ภาครัฐไทยต้องตอบให้ได้

สองตัวเลข

หนึ่งความจริง

ลองนึกถึงนักเรียนคนหนึ่งที่สอบผ่านทุกวิชาในโรงเรียนด้วยคะแนนสูง แต่กลับถูกนายจ้างมองว่าไม่มีความน่าเชื่อถือ นั่นคือภาพ
ที่ข้อมูลปัจจุบันสะท้อนให้เห็นเกี่ยวกับระบบราชการไทย

ITA ปี 2568 (ป.ป.ช.)

↑ ดีขึ้น +0.77 คะแนน

93.82

คะแนน / เป้าหมาย ≥ 89 ✓ ผ่าน

หน่วยงานที่ผ่านเกณฑ์: 7,832 แห่ง (94.17%)
วัดจาก: กระบวนการภายในและการเปิดเผยข้อมูล

CPI ปี 2568 (Transparency Intl.)

↓ ลดลง 1 คะแนนจากปีก่อน

33

คะแนน / ค่าเฉลี่ยโลก 42 คะแนน ✗ ต่ำกว่า

อันดับโลก: 116 / 182 ประเทศ
วัดจาก: การรับรู้ทุจริตจากผู้เชี่ยวชาญภายนอก

ITA ไทย

0

CPI สิงคโปร์

0

CPI ไทย

0

ช่องว่างระหว่าง ITA กับ CPI อยู่ที่ ~61 คะแนน

หมายความว่าแม้หน่วยงานรัฐจะ 'ทำถูกต้องตามขั้นตอน' แต่ผู้มีส่วนได้เสียภายนอกยังไม่ 'รู้สึก'
ว่าระบบโปร่งใสจริง นี่คือความท้าทายที่ต้องแก้

ทำไมถึงมีช่องว่างขนาดนี้?

ITA และ CPI วัดสิ่งที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง การทำความเข้าใจความแตกต่างนี้คือกุญแจสำคัญ

ITA วัด 'สิ่งที่องค์กรทำ'
(Input & Process)

ตรวจสอบว่าหน่วยงานมีนโยบาย มีช่องทางร้องเรียน มีการเปิดเผยข้อมูล มีการอบรมป้องกันทุจริต หรือไม่ ซึ่งเป็นการวัดที่ 'หน่วยงานควบคุมได้' ผลที่ออกมาจึงสูง เพราะหน่วยงานรู้ว่าถูกประเมินและสามารถเตรียมตัวได้

CPI วัด 'สิ่งที่คนรู้สึก'
(Perception & Outcome)

รวบรวมความเห็นของนักธุรกิจ นักวิชาการ และผู้เชี่ยวชาญว่า ในความเป็นจริง' การทุจริตในภาคสาธารณะมีแค่ไหนซึ่งสะท้อนประสบการณ์จริงของคนที่ต้องติดต่อหน่วยงานรัฐในชีวิตประจำวัน

คำถามสำคัญที่ผู้บริหารต้องตอบ

ถ้าหน่วยงานของเรา 'ผ่าน ITA' แล้ว ทำไมประชาชนและนักลงทุนยังรู้สึกว่าการทุจริตยังมีอยู่มาก? กระบวนการที่เราทำ —
มันส่งผลต่อประสบการณ์จริงของประชาชนหรือเปล่า?

สิ่งที่NSO บอกเราเพิ่มเติม

สำนักงานสถิติแห่งชาติ (NSO) จัดทำการสำรวจ 4 ชุดในปี 2567 ที่เชื่อมโยงกับมิตินี้โดยตรง
ข้อมูลเหล่านี้ให้ภาพที่ละเอียดกว่าตัวเลข CPI และ ITA

การสำรวจ (NSO 2568)	สิ่งที่วัด	ความสำคัญ
ความคิดเห็นต่อการบริหารรัฐบาล (ครบ 6 เดือน)	ความพึงพอใจภาพรวม	ตัวชี้วัดหลัก
ความพึงพอใจบริการสาธารณะของรัฐ	ประสบการณ์ตรงประชาชน	เชื่อมกับ CPI
วัฒนธรรมค่านิยมสุจริต / ต้านทุจริต	ทัศนคติเชิงคุณธรรม	เชื่อมกับ ITA
พฤติกรรมซื่อสัตย์ของเด็กและเยาวชน	ฐานรากของสังคมในอนาคต	ลงทุนระยะยาว

การที่ NSO สำรวจทั้ง 4 ชุดนี้พร้อมกัน สะท้อนว่าภาครัฐตระหนักดีว่า 'ความเชื่อมั่น' ไม่ใช่เรื่องเดียว แต่มีหลายมิติที่ต้อง ติดตามพร้อมกัน
ตั้งแต่ความพึงพอใจบริการ ทัศนคติของประชาชน ไปจนถึงการปลูกฝังในเยาวชน

กรอบ 3 เสาหลัก : ความโปร่งใสที่ยั่งยืน

จากการวิเคราะห์ข้อมูล ศูนย์คุณธรรมเสนอว่าการสร้างความเชื่อมั่นที่แท้จริงต้องพัฒนาพร้อมกันทั้ง 3 มิติ:

📋
เสาที่ 1:
โปร่งใสเชิงกระบวนการ

มีนโยบาย มีระบบ มีขั้นตอนที่ชัดเจน
เปิดเผยข้อมูลตามกฎหมาย

ITA 93.82 คะแนน ✓ ดำเนินการดีแล้ว

🤝
เสาที่ 2:
โปร่งใสเชิงผลลัพธ์

ประชาชนสัมผัสได้จริงว่าบริการเป็นธรรม
ไม่มีระบบพิเศษ ไม่ต้องใช้เส้นสาย

CPI 33 คะแนน ✗ ต้องพัฒนาด่วน

🌱
เสาที่ 3:
โปร่งใสเชิงวัฒนธรรม

บุคลากรมีคุณธรรม ซื่อสัตย์จากภายใน
ไม่ใช่แค่ปฏิบัติตามกฎเพราะถูกประเมิน

NSO 2568 ✓ 89.4% ระดับมาก - มากที่สุด

"ความโปร่งใสที่แท้จริง ไม่ใช่การ 'ผ่านการประเมิน'

แต่คือการที่ประชาชนรู้สึกว่าเขาไม่จำเป็นต้องรู้จักใครก็ขอรับบริการที่ยุติธรรมได้"

ข้อเสนอเชิงนโยบาย :
ลดช่องว่าง ITA-CPI

บทเรียนจากประเทศที่ CPI สูง เช่น สิงคโปร์ (84 คะแนน) และนิวซีแลนด์
(81 คะแนน) ชี้ว่าการพัฒนาต้องทำทั้ง 2 ด้าน ควบคู่กัน ทั้งกระบวนการ
ภายในและการเปลี่ยนแปลงที่ประชาชนรู้สึกได้จริง

เพิ่ม 'เสียงประชาชน' ใน ITA

ปัจจุบัน ITA ให้น้ำหนักกับมุมมองผู้ใช้บริการน้อยเกินไป ควรเพิ่มสัดส่วนคะแนนจากผลสำรวจ NSO ที่ประชาชนประเมิน หน่วยงานโดยตรง เพื่อลดช่องว่างกับ CPI

เปิดเผยผล ITA รายหน่วยงานให้ประชาชนเข้าถึงได้ง่าย

ปัจจุบันข้อมูล ITA มีอยู่แต่ยังเข้าถึงยาก การสื่อสารเชิงรุกและการสร้าง dashboard ที่ประชาชนค้นหาได้ง่ายจะช่วย สร้างความเชื่อมั่นจากภายนอกได้โดยตรง

แก้จุดอ่อนที่ส่งผลต่อ CPI โดยตรง

ผลวิจัยพบว่าปัจจัยที่ฉุด CPI ไทยคือความโปร่งใสในการจัดซื้อจัดจ้างและการบังคับใช้กฎหมายอย่างเท่าเทียม ซึ่งเป็นสิ่งที่ภาคธุรกิจและผู้เชี่ยวชาญประเมิน CPI สังเกตเห็นได้ชัดเจน

ปลูกฝังวัฒนธรรมคุณธรรมจากข้อมูล NSO

ผลสำรวจค่านิยมสุจริตของ NSO ควรนำมาใช้ออกแบบโปรแกรมพัฒนาบุคลากร โดยระบุจุดอ่อนเฉพาะกลุ่ม เช่น กลุ่มเยาวชน และ Gen Z ซึ่งมีความเชื่อมั่นในสถาบันต่ำที่สุด

กำหนดเป้าหมาย CPI ที่วัดได้ร่วมกัน

ป.ป.ช. ตั้งเป้า 50 คะแนนตามแผนแม่บท ศูนย์คุณธรรมควรนำ 'เป้า 50 คะแนน' นี้มาสื่อสารกับสาธารณะอย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างความตระหนักและแรงกดดันเชิงบวกต่อหน่วยงานรัฐ

บทสรุป: จุดแข็งที่ต้องต่อยอด จุดอ่อนที่ต้อง เผชิญหน้า

ประเทศไทยมีโครงสร้างพื้นฐานด้านความโปร่งใสที่แข็งแกร่ง — ระบบ ITA ที่ครอบคลุม กลไกป้องกันทุจริต และการสำรวจข้อมูล ที่สม่ำเสมอจาก NSO
คือสิ่งที่หลายประเทศยังไม่มี แต่ตัวเลข CPI 33 คะแนนเตือนเราว่า โครงสร้างที่ดีนั้นยังไม่พอ ถ้าประชาชน
และโลกภายนอกยังไม่รู้สึกถึงความแตกต่างในชีวิตจริง ก้าวต่อไปของไทยจึงไม่ใช่การสร้างระบบใหม่ แต่คือการทำให้ระบบที่มีอยู่ 'ส่งถึงมือประชาชน' ได้จริง

แหล่งข้อมูลอ้างอิง: [1] ป.ป.ช. — ผลการประเมิน ITA ปี 2568 (itas.nacc.go.th) | [2] Transparency International — CPI 2025 (transparency.org/cpi) [3] NSO — ชุดสำรวจความคิดเห็นประชาชน 2568 (nso.go.th) | [4] ป.ป.ช. — แผนยกระดับ CPI (acm.nacc.go.th/cpi)