เมื่อตัวเลขบอกว่า
ไทยยังโกง อยู่
จะแก้ได้อย่างไร?
hero-bg-human
ข้อมูลจาก ป.ป.ช. และดัชนี CPI ปี 2568 ชี้ว่าไทยได้เพียง 33 คะแนน อันดับ 116 ของโลก
ต่ำสุดในรอบ 19 ปี ชวนอ่านตัวเลขเหล่านี้เพื่อทำความเข้าใจและหาทางออกร่วมกัน
image

ลองถามตัวเองก่อนว่า — ในชีวิตประจำวัน คุณเคยพบเห็นหรือได้ยินเรื่องการโกงกิน งบประมาณ การจัดซื้อจัดจ้างไม่โปร่งใส หรือเจ้าหน้าที่รัฐใช้ตำแหน่งหาผลประโยชน์ ส่วนตัว บ้างไหม? ถ้าคำตอบคือ 'เคย' — คุณไม่ได้อยู่คนเดียว

ผลสำรวจโดยมหาวิทยาลัยหอการค้าไทย (2568) พบว่าประชาชนถึงร้อยละ 87 รับรู้ ว่ามีการทุจริตในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น นั่นหมายความว่าในบ้านทุก 10 หลัง มีถึง 9 หลังที่มองว่ารัฐบาลท้องถิ่นรอบตัวพวกเขาไม่โปร่งใส

บทความนี้ชวนอ่านข้อมูลจริงจาก ป.ป.ช. และดัชนีสากล CPI เพื่อทำความเข้าใจ สถานการณ์การทุจริตในไทย และวิเคราะห์แนวทางการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ

ตัวเลขสำคัญที่ต้องรู้

0
เรื่องร้องเรียนทุจริต
ปีงบประมาณ 2567
ที่รับเข้า ป.ป.ช.
0
คะแนน CPI ของไทย
(จากคะแนนเต็ม 100)
ปี ค.ศ. 2025
0
ล้านบาท
มูลค่าความเสียหาย
ปีงบประมาณ 2566 - 2567
image
เมื่อตัวเลขน้อยลง
ไม่ได้แปลว่าดีขึ้น
หนึ่งในประเด็นที่มักเกิดความเข้าใจผิดคือ 'เมื่อจำนวนเรื่องร้องเรียนลดลง แปลว่า การทุจริตลดลงด้วย' แต่นั่นอาจไม่ใช่ความจริงเสมอไป สำนักงาน ป.ป.ช. ย้ำว่า ตัวเลขที่ลดลงอาจสะท้อนประสิทธิภาพของนโยบาย 'ป้องนำปราบ' แต่ขณะเดียวกัน การที่ประชาชนยังไม่กล้าร้องเรียน ก็อาจทำให้ตัวเลขต่ำกว่าความเป็นจริง
มองต่างมุม: ตัวเลขที่ควรอ่านคู่กัน

จำนวนเรื่องร้องเรียนมีสองความหมายพร้อมกัน — อาจหมายความว่า 'การทุจริต เกิดมากขึ้น' (bad news) หรือ 'ประชาชนกล้าแจ้งมากขึ้น' (good news) ก็ได้ ต้องดูควบคู่กับคะแนน CPI

เมื่อดู CPI ของไทยในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา คำตอบก็ชัดเจน — ยังไม่ดีขึ้น

แนวโน้ม CPI ประเทศไทย เทียบกับเป้าหมายยุทธศาสตร์ชาติ
ค่าเฉลี่ยโลก = 42 | ไทยต่ำกว่าค่าเฉลี่ยโลกติดต่อกัน 3 ปี | ที่มา: Transparency International
กราฟข้างต้นบอกความจริงที่ไม่สบายใจ — ไทยไม่เพียงต่ำกว่าค่าเฉลี่ยโลก แต่ยังลดลงต่อเนื่อง และห่างจากเป้าหมาย ยุทธศาสตร์ชาติที่ต้องการ 50+ คะแนน ถึง 17 คะแนน นั่นเป็นช่องว่างที่ใหญ่มาก

ทุจริตเกิดที่ไหนมากที่สุด?

ข้อมูล ป.ป.ช. ตอบ

เมื่อดูข้อมูลจาก ป.ป.ช. ว่าคดีทุจริตกระจุกตัวอยู่ที่ใด ภาพที่ปรากฏชัดเจน มากคือ การทุจริตระดับท้องถิ่น คือปัญหาหลักของสังคมไทย

หน่วยงานที่ถูกร้องเรียนมากที่สุด (ปีงบประมาณ 2566-2567)
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.)
34.6 %
1,739 เรื่อง
กระทรวงมหาดไทย
10.1 %
507 เรื่อง
สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
8.1 %
409 เรื่อง
ส่วนราชการอื่น ๆ รวม
40.0 %
2,011 เรื่อง
ประเภทคดีที่พบมากที่สุด (ปีงบประมาณ 2566-2567)
ละเว้น/ปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ (ม.157)
66.8%
ทุจริตจัดซื้อจัดจ้าง / ฮั้วราคา
13.9%
ใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบ
8.6%

น่าสังเกตว่า คดีจัดซื้อจัดจ้าง ปี 2566-2567 ในส่วน อปท. มีการร้องเรียนถึง 827 เรื่อง ในปีเดียว เท่ากับเฉลี่ย 2.3 เรื่องต่อวันทำการ และคดีจัดซื้อจัดจ้าง อปท. เพียง 10 คดีตัวอย่าง รวมมูลค่าความเสียหายไม่ต่ำกว่า 377 ล้านบาท

ทุกบาทที่หายไปในการจัดซื้อจัดจ้างโกง

คือโรงพยาบาล โรงเรียน หรือถนนที่ประชาชนจะไม่มีวันได้ใช้

— รายงานสถานการณ์ทุจริต ป.ป.ช. 2567

ไทยอยู่ที่ไหนในอาเซียน?

การเปรียบเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านทำให้เห็นภาพชัดขึ้นว่าไทยยังมีช่องว่างที่ต้องปิดอีกมาก โดยเฉพาะเมื่อเทียบกับสิงคโปร์และมาเลเซีย

ประเทศ CPI 2025 อันดับโลก ระดับ
🇸🇬 สิงคโปร์
84
 3 ดีมาก
🇲🇾 มาเลเซีย
52
 54 ปานกลาง
🇻🇳 เวียดนาม
41
 81 ปานกลาง
🇮🇩 อินโดนีเซีย
34
 109 ต่ำกว่าเฉลี่ย
🇹🇭 ไทย
33
 116 ต้องปรับปรุง
🇵🇭 ฟิลิปปินส์
32
 120 ต่ำ
🇲🇲 เมียนมา
16
 169 ต่ำมาก
คิดง่าย ๆ ว่า ถ้าสิงคโปร์ได้ A+ ไทยได้แค่ประมาณ D+ ในวิชาความโปร่งใส ช่องว่างระหว่างไทยกับมาเลเซียยังกว้างถึง 19 คะแนน

ป.ป.ช. บอกว่า "อะไร"

สถานการณ์ และแนวทางแก้ไข

ข้อมูลจาก ป.ป.ช. เป็นเสมือน "ภาพเอกซเรย์" ที่บอกว่าร่างกาย สังคมมีปัญหาตรงไหน แต่การแก้ปัญหาที่ยั่งยืนต้องเข้าใจ ด้วยว่า "ทำไม" จึงเกิดขึ้น —และนั่นคือจุดที่มิติคุณธรรม เข้ามามีบทบาทสำคัญ
ป.ป.ช. — ข้อมูลเชิงตัวเลข

สิ่งที่ตัวเลขบอกเรา

  • อปท. ถูกร้องเรียนมากสุดต่อเนื่อง (34.6%)
  • คดีจัดซื้อจัดจ้างปีเดียวมีถึง 827 เรื่อง
  • วงเงินเสียหาย ~13,000 ล้านบาทต่อปี
  • CPI ลดลงต่อเนื่อง 3 ปีล่าสุด (36→35→34)
  • คดีละเว้น ม.157 สูงถึง 66.8%
แนวทางแก้ไขเชิงนโยบาย

แนวทางแก้ปัญหาที่แนะนำ

  • เสริมวัฒนธรรมองค์กรโปร่งใสตั้งแต่ระดับผู้บริหาร
  • ปฏิรูปกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างให้มีระบบตรวจสอบหลายชั้น
  • เพิ่มอำนาจและงบประมาณ สตง. ในการตรวจสอบ อปท.
  • เปิดเผยข้อมูลผลการดำเนินคดีต่อสาธารณะแบบ real-time
  • คุ้มครองและสร้างแรงจูงใจแก่ผู้แจ้งเบาะแส
ข้อมูลเชิงสถิติ (ป.ป.ช.)
+
แนวทางแก้ไขเชิงนโยบาย
=
นโยบายที่แก้ปัญหาได้จริง ทั้งระยะสั้นและยาว
สิ่งที่ตัวเลขทำให้ เราต้องคิดใหม่
ทุจริตไม่ใช่แค่ปัญหา "คนไม่ดี"
  • ข้อมูลชี้ว่าทุจริตกระจุกตัวในระบบท้องถิ่น ซึ่งมีโครงสร้างอ่อนแอ กว่าส่วนกลาง ปัญหานี้เป็นเรื่องของ "ระบบ" ไม่ใช่แค่ "คน"
CPI ต่ำ = เสียเปรียบด้านการลงทุน
  • นักลงทุนต่างชาติใช้ CPI ชี้วัดความเสี่ยง ไทยอันดับ 116 จาก 182 ส่งสัญญาณลบต่อเศรษฐกิจโดยตรง
95% รู้ว่ามีปัญหา แต่ใครจะเปลี่ยน?
  • ช่องว่างระหว่าง "รู้ว่าผิด" กับ "กล้าลุกขึ้นทำอะไร" ยังกว้างมาก ต้องเสริมพลังให้ประชาชนกล้าเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลง
กฎหมายอย่างเดียวไม่พอ
  • แม้มี ป.ป.ช. ที่เข้มแข็ง แต่ CPI ยังลดลงต่อเนื่อง บอกชัดว่าการปราบปรามต้องควบคู่กับการปลูกฝังคุณธรรม

แล้วจะทำอะไรได้?

ข้อเสนอแนวทางแก้ไข

  • การยกระดับความซื่อสัตย์สุจริตต้องอาศัย 3 ระดับพร้อมกัน ไม่ใช่แก้ที่จุดเดียว

จุดเสี่ยงที่ต้องเร่งแก้

  • องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น คือจุดวิกฤตที่สุด เพราะใกล้ชิด ประชาชนที่สุด แต่มีระบบตรวจสอบอ่อนแอที่สุด
  • ปีงบประมาณ 2566-2567 เพียงปีเดียว อปท. มีเรื่องร้องเรียน 1,739 เรื่อง — เท่ากับ เฉลี่ย 4.8 เรื่องต่อวันทำการ
ระดับที่ 1: ปัจเจกบุคคล —
เสริมพลังภาคประชาชน
  • ต้องสร้างให้ประชาชนทุกคนรู้สึกว่า "ทุจริตแล้วต้องเสียหาย ไม่ใช่ได้ประโยชน์" ต้องเริ่มตั้งแต่ในครอบครัวและโรงเรียน ไม่ใช่รอให้คนโตแล้วค่อยสอน
ระดับที่ 2: องค์กร —
ปฏิรูประบบตรวจสอบและโปร่งใส
  • ต้องบังคับใช้ระบบจัดซื้อจัดจ้างอิเล็กทรอนิกส์ 100% เปิดเผยงบประมาณแบบ Open Data เสริมอำนาจหน่วยงานตรวจสอบอิสระ และการยกย่องพฤติกรรมซื่อสัตย์อย่างเป็นรูปธรรม
ระดับที่ 3: สังคม —
สร้างบรรทัดฐาน "ไม่ยอมรับการทุจริต"
  • สังคมต้องส่งสัญญาณชัดเจนว่า ทุจริต ไม่เป็นที่ยอมรับ ไม่ว่าจะเป็นใครก็ตามกระบวนการยุติธรรมยังน้อยบอกว่าบรรทัดฐานสังคมยังไม่เข้มแข็งพอ

บทสรุป: ตัวเลขไม่ได้โกหก

แต่ตัวเลขอย่างเดียวก็ไม่พอ

  • ข้อมูล CPI ปี 2568 ชี้ชัดว่าไทยได้เพียง 33 คะแนน ต่ำสุดในรอบ 19 ปี อันดับ 116 จาก 182 ประเทศ และหล่นมาอยู่อันดับ 8 ในอาเซียน แต่ตัวเลขเหล่านั้นเป็นเพียงงอาการ ไม่ใช่โรค รากของปัญหาอยู่ที่ระบบคุณธรรมที่ยังไม่แข็งแรงพอ
  • เป้าหมาย CPI 50+ คะแนนตามยุทธศาสตร์ชาติยังไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้ แต่จะสำเร็จได้ก็ต่อเมื่อมาตรการปราบปรามและการปฏิรูปโครงสร้างเดินไปด้วยกัน ไม่ใช่แยกกันทำงาน

สังคมที่ไม่ทนต่อการทุจริต ไม่ได้สร้างได้ด้วยกฎหมายอย่างเดียว
แต่ต้องสร้างด้วยคุณธรรมในใจทุกคน

แหล่งข้อมูลอ้างอิง : สำนักงาน ป.ป.ช. — รายงานสถานการณ์การทุจริตประเทศไทย ปีงบประมาณ พ.ศ. 2566–2567 | Transparency International — Corruption Perceptions Index 2022–2025 | Bangkok Post / ThaiPublica — รายงานผล CPI ปี ค.ศ. 2025 (ประกาศ 10 ก.พ. 2569) | มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย — ดัชนีสถานการณ์คอร์รัปชันไทย (Thai CSI 2568) | ThaiPublica — ดัชนีชี้วัดภาพลักษณ์คอร์รัปชันปี 2568 ไทยได้ 33 คะแนน อันดับ 116 (กุมภาพันธ์ 2569) | Manager Online — แก้สมการคอร์รัปชั่นไทย CPI 33 คะแนน ดิ่งสุดในรอบ 19 ปี (กุมภาพันธ์ 2569)